เครื่องตามรักษา ๕ ประการ

เครื่องตามรักษา ๕ ประการ

เมื่อเราเป็นชาวสวน เราต้องสร้างรั้วรอบสวนของเราเพื่อป้องกันสัตว์ใหญ่ทั้งหลาย กวางและกระต่ายที่อาจจะเข้ามากินต้นอ่อนทันทีที่ต้นอ่อนนั้นโผล่ขึ้นจากพื้นดิน

เครื่องตามรักษาประการแรก คือ “ศีลานุคคหิต” ซึ่งหมายถึงการกระทำอันถูกต้องตามทำนองคลองธรรม อันเป็นเครื่องป้องกันความประพฤติที่หยาบกระด้างทางกายและวาจา อันรบกวนจิตใจและเป็นตัวปิดกั้นสมาธิและปัญญามิให้เกิดขึ้น

ประการที่สอง เราต้องรดน้ำ ซึ่งเปรียบได้กับ “การฟังธรรมและอ่านพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าแล้วนำสิ่งที่เราเข้าใจมาประยุกต์ใช้อย่างใส่ใจและระมัดระวัง” อย่างไรก็ตาม หากรดน้ำมากเกินไปเมล็ดก็จะเน่าเสีย เช่นเดียวกัน เป้าหมายในการอ่านและฟังธรรมก็เพียงเพื่อเกื้อกูลให้เกิดความกระจ่างในการประพฤติปฏิบัติเท่านั้น **มิใช่เพื่อทำให้เราตื่นตาตื่นใจ จนหลงทางอยู่ในข้อธรรมะอันพิสดาร** เครื่องตามรักษาประการที่สองนี้เรียกว่า “สุตานุคคหิต”

เครื่องป้องกันประการที่สาม เป็นเรื่องที่อาตมาจะกล่าวถึงในช่วงนี้ ซึ่งได้แก่ “สากัจฉานุคคหิต” หรือ “การสนทนาธรรมกับครูบาอาจารย์” ซึ่งเปรียบได้กับกระบวนการหลายอย่างในการปลูกต้นไม้ ต้นไม้ต้องการสิ่งที่แตกต่างกันในช่วงเวลาที่ต่างกัน อาจจำเป็นที่จะต้องพรวนดินให้ร่วนรอบๆ รากของต้นไม้ แต่ก็ต้องไม่มากเกินไป มิฉะนั้นรากจะไม่สามารถเกาะยึดดินได้เราจะต้องตัดแต่งใบด้วยความระมัดระวังเช่นกัน และเราต้องตัดต้นไม้ที่แผ่กิ่งก้านมาบดบังต้นอ่อนมากเกินไปด้วย เช่นเดียวกัน

**เมื่อเราปรึกษาเรื่องการประพฤติปฏิบัติกับครูบาอาจารย์ ท่านจะให้คำแนะนำในการปฏิบัติต่างๆ กัน ขึ้นอยู่กับว่าเราจำเป็นต้องใช้สิ่งใดช่วยในการปฏิบัติของเราดำเนินไปถูกทาง

เครื่องตามรักษาประการที่สี่ ได้แก่ “สมถานุคคหิต” คือเครื่องป้องกันอันได้แก่ “สมาธิ” ซึ่งปกป้องจิตจากอกุศล อันเปรียบได้กับแมลงและวัชพืช ขณะที่เราเจริญภาวนา

เราใช้ความพยายามอย่างยิ่งยวดที่จะมีสติตามรู้สิ่งใดก็ตามที่กำลังปรากฏที่อายตนะทั้งหก คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจตามความเป็นจริงในปัจจุบันขณะ เมื่อสภาวะจิตมีความตั้งมั่นและมีพลังเช่นนี้ โลภะ โทสะ และโมหะ ก็ไม่มีโอกาสที่จะเยื้องกรายเข้ามาได้ ดังนั้น สมาธิ อาจเปรียบได้กับการกำจัดวัชพืชรอบๆต้นไม้ หรือการใช้ยากำจัดแมลงสูตรที่บริสุทธิ์และเป็นธรรมชาติอย่างยิ่ง

หากเครื่องตามรักษาสี่ประการแรกนี้ดำรงอยู่ญาณทัศนะย่อมมีโอกาสที่จะเจริญงอกงามได้

**อย่างไรก็ตาม โยคีมักจะติดอยู่กับญาณขั้นต้นๆ และประสบการณ์ที่ไม่ธรรมดาอันเกิดจากสมาธิที่แรงกล้า ซึ่งจะปิดกั้นการปฏิบัติมิให้ก้าวหน้าต่อไปถึงวิปัสสนาญาณขั้นสูงขึ้น

โยคีจึงจำเป็นต้องประกอบด้วยเครื่องตามรักษาประการที่ห้า อันได้แก่ “วิปัสสนานุคคหิต” ซึ่งหมายถึงการเจริญภาวนาอย่างมีพลังที่สืบเนื่องต่อไปในระดับสูงโดยไม่หยุดร่ำไรเพลิดเพลินกับความสงบสุข หรือ อิฏฐารมณ์อื่นๆ อันเกิดจากสมาธิ ความปรารถนาให้ได้มาซึ่งความสุขเหล่านี้เรียกว่า “นิกันติตัณหา” ซึ่งมีความสุขุมลุ่มลึก เปรียบได้กับใยแมงมุม แมลงศัตรูพืชตัวจิ๋ว เชื้อรา แมงมุมตัวเล็กๆ หรือ อินทรีย์สารเล็กๆ ที่เป็นโทษและสามารถหยุดยั้งการเติบโตของต้นไม้ได้

**อย่างไรก็ตาม แม้ว่าโยคีจะถูกกับระเบิดดังกล่าวเข้าแล้ว วิปัสสนาจารย์ผู้ชำนาญจะทราบได้จากการสอบอารมณ์และจะหนุนนำโยคีให้กลับสู่ทางอันถูกตรงได้นี้คือเหตุผลว่าเหตุใดการเล่าประสบการณ์ของโยคีให้ครูบาอาจารย์ฟัง จึงเป็นเครื่องตามรักษาที่สำคัญยิ่งนักในการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน

จากหนังสือรู้แจ้งในชาตินี้
พระกัมมัฏฐานาจริยะ อู บัณฑิตาภิวังสะ

Advertisements

Posted on 17-12-2016, in ปกิณกะธรรม, รู้แจ้งในชาตินี้, สยาดอร์ อู บัณฑิตา. Bookmark the permalink. Comments Off on เครื่องตามรักษา ๕ ประการ.

Comments are closed.

%d bloggers like this: